Roślina ta pochodzi z bardzo licznej rodziny fiołkowatych (Violaceae) i w Polsce występuje pospolicie. Spotyka się również inne jej nazwy: bratek zwyczajny lub trójbarwny, kwiat św. Trójcy, macoszka czy sierotka.
Gatunek ten tworzy wiele typów i form przejściowych. Ze skrzyżowaniem Viola tricolor, Viola lutea i Viola altacina pochodzą znane wszystkie bratki.

Oset jest przedstawicielem rodziny roślin złożonych. Jest to wieloletnia roślina osiągająca wysokość 60 do 120 cm, charakteryzuje się wzniesioną łodygą i faliście wyciętymi, kolczastymi liśćmi. W okresie od lipca do września kwitnie jasnopurpurowym lub różowymi kwiatami zebranymi w nieregularne wiechy.