Roślina ta pochodzi z bardzo licznej rodziny fiołkowatych (Violaceae) i w Polsce występuje pospolicie. Spotyka się również inne jej nazwy: bratek zwyczajny lub trójbarwny, kwiat św. Trójcy, macoszka czy sierotka.
Gatunek ten tworzy wiele typów i form przejściowych. Ze skrzyżowaniem Viola tricolor, Viola lutea i Viola altacina pochodzą znane wszystkie bratki.
Na mocno rozgałęzionej łodydze fiołka trójbarwnego osadzone są okrągławe i ząbkowane liście oraz trójkolorowe kwiaty – fioletowo – niebiesko – żółte. Owoce – pękające torebki zawierające kilkanaście drobnych brunatnych nasion.
Roślinę tę najłatwiej spotkać na łąkach, słonecznych zboczach gór, na pastwiskach: upodobała sobie przede wszystkim umiarkowane strefy Europy, Azji i Ameryki Północnej, ale czasem rośnie w wysokich górach, np. w Alpach na wysokości 2700 m. Zawiera flawonoidy, saponiny triterpenowe, śluzy oraz garbniki

Napar z fiołka trójbarwnego stosowany jest do płukania gardła w nieżytach i przeziębieniach.
Przemywanie skóry naparem z fiołka działa leczniczo.

Stosowany wewnętrznie

Napar ( 1 łyżka ziela na 2 szklanki wrzątku ) i odwar mają działanie wykrztuśne, pomagają w suchym kaszlu, nieżycie oskrzeli, przeziębieniu, kokluszu, poza tym stosuje się je w chorobach skóry – trądziku młodzieńczym, wypryskach, egzemie, mają działanie oczyszczające, odtruwające, moczopędne, stąd ich stosowanie w zatrzymywaniu moczu, stanach zapalnych dróg moczowych, moczeniu nocnym, kamicy moczowej, skazie moczanowej, obrzękach spowodowanych niedomaganiem nerek, schorzeniach pęcherza moczowego; napar pomocny jest w miażdżycy, przy kruchości naczyń krwionośnych, nadciśnieniu, osłabieniu mięśnia sercowego, cukrzycy, zapaleniu siatkówki i naczyniówki oka; herbatką podaje się niemowlętom jako środek oczyszczający krew.

Stosowany zewnętrznie

Napar od dawna stosowano na:

• zainfekowane rany,
• owrzodzenia,
• ropiejące krosty;
• maści pomagają w leczeniu egzemy,
• trądziku młodzieńczego,
• oparzeniach,
• wszelkich schorzeniach łojotokowych,
• dziecięcych problemach skórnych,
• leczą liszaj rumieniowy,
• wypryski polekowe;
• w kosmetyce płukanka z fiołka pomaga pielęgnować włosy, zapobiega ich wypadaniu.