Ruta jest rośliną zieloną lub półkrzewem z rodziny rutowatych. Nad Morzem Śródziemnym i Azji Wschodniej spotyka się około 40 jej gatunków. Znano i ceniono ją już w starożytności - wspominana jest już w Nowym Testamencie, a także u autorów greckich i rzymskich. Była rośliną przyprawową, używano jej również na wieńce dla zmarłych, prawdopodobnie ze względu na mocny zapach. Do Europy Środkowej dotarła w VIII - IX wieku.

W niektórych krajach wiązano z nią różne przesądy (w XIII wieku w Anglii sądzono, że jedynie łasica karmiona rutą jest w stanie pokonać groźnego potwora). We wczesnym średniowieczu stała się rośliną obrzędową związaną z zaślubinami i uważaną za afrodyzjak (wianki ruciane dla oblubienic). Ruta zwyczajna to szarozielona bylina, o silnie rozwiniętym systemie korzeniowym. Ma 30-90 cm wysokości, nagą wzniesioną łodygę, bogato rozgałęzioną. Na mięsistych, prześwitujących liściach występują gruczołki olejkowe. Kwitnie od czerwca do sierpnia, ma żółtawe kwiaty o łyżkowatych płatkach. Rośnie dziko w całej Europie Południowej, skąd pochodzi, a uprawia się ją na wszystkich cieplejszych terenach tego kontynentu, na lekkich, wapiennych i pożywnych glebach. W Polsce bywa często spotykana w ogródkach przydomowych, jako roślina lecznicza i ozdobna. Ruta zwyczajna zawiera olejek eteryczny z furanokumarynami, alkaloidy, flawonoidy i gorycze.

Napar z liści ruty i melisy oraz ziela macierzanki, serdecznika i srebrnika jest skuteczny przy niewydolności wieńcowej.

Ruta jest środkiem silnie działającym i nie wolno jej przedawkować.

Stosowana zewnętrznie

Jako okład leczy ropiejące rany i wrzody oraz przewlekłe wysypki.

Stosowana wewnętrznie

Liście ruty zwyczajnej mają działanie żółciopędne i moczopędne, wpływają na przekrwienie miednicy i pobudzają krwawienie miesięczne. Skuteczniejsze od wodnych są wyciągi alkoholowe, które łagodzą zawroty głowy, kołatanie serca i nerwice wegetatywne. Pomagają w trudnościach z oddychaniem, przy histerii, a także w zaparciach i reumatyzmie. Ruta jest stosowana przy stanach zapalnych dróg oddechowych i przeziębieniach, pobudza apetyt. Stanowi składniki wielu mieszanek ziołowych. Nie należy jej stosować w ciąży oraz w obfitych, bolesnych krwawieniach miesięcznych.