Nerwice to grupa zaburzeń psychicznych cechujących się występowaniem przykrych dla człowieka dolegliwości nie akceptowanych przez niego. Zwykle nie zaburzają oceny rzeczywistości. Zaburzenia w nerwicach trwają długo (w odróżnieniu od wielu przejściowych reakcji na stres). Nerwica jest stanem charakteryzującym się obecnością przejmującego lęku. U osób chorych lęk może nie być związany z żadną konkretną przyczyną. W skrajnych przypadkach nerwica prowadzi do wyczerpania organizmu, bezsenność. Dolegliwości często pojawiają się w okresie dojrzewania.

Objawy

W czasie napadu lęku dochodzi do hiperwentylacji (przyspieszonego oddechu). Prowadzi to do nadmiernego obniżenia stężenia dwutlenku węgla we krwi. Skutkiem tego zjawiska są bóle głowy, uczucie kołatania serca.

Przyczyny

Jak dotychczas nie udowodniono, by nerwice były związane z zaburzeniami organicznymi. Stwierdzono, że często występują rodzinnie, możliwy jest więc wpływ obciążeń dziedzicznych. Nerwica może być spowodowana również silnym urazem psychicznym. Według niektórych teorii lęk jest wywoływany poprzez nieświadome konflikty między sprzecznymi pragnieniami.

Różne postacie nerwic

• Nerwica lękowa - to osady napady lęku, występujące z różną częstotliwością od kilku razy w miesiącu nawet do kilku w ciągu dnia lub jest to przewlekły stan niepokoju. Objawy towarzyszące to przyspieszona czynność serca, wzrost ciśnienia tętniczego krwi, hiperwentylacja, drżenie rąk i warg, niekiedy uczucie duszności i ucisku w klatce piersiowej, osłabienie. Napad lęku występuje nagle, trwa zwykle od kilku minut do 1 godziny. Chory odczuwa bez wyraźnego powodu paniczny strach, który stopniowo nasila by potem ustąpić samoistnie. Lęk przejawia się nadpobudliwością, czujnością. Objawy przypominają ostry napad lęku, ale trwają dłużej i mają mniejsze nasilenie. Utrzymują się przez kilka dni, tygodniu i miesięcy. Dolegliwość odbieranie są przez pacjenta jako bardzo dokuczliwe. Utrudniają wypełnienie codziennych obowiązków.
• Nerwica fobii - charakteryzuje się występowaniem nieracjonalnych lub nadmiernie wyrażonych lęków wobec określonych przedmiotów, sytuacji, czynności. Kobiety chorują częściej niż mężczyźni. Niektóre fobie (np. strach przed ciemnością) mogą występować już w dzieciństwie i zazwyczaj mijają bez leczenia. Wystarczy myśl o przedmiocie fobii, aby wywołać lęk.
• Agrofobia - to lęk przed otwartymi przestrzeniami, tłumem np. przed wyjściem na ulicę. W skrajnych przypadkach osoba chora nie jest w stanie opuścić swojego mieszkania. Niekiedy pacjent może przezwyciężyć fobię, w obecności drugiej dobrze znanej osoby towarzyszącej.
• Akrofobia to lęk wysokości
• Klaustrofobia to lęk przed przebywaniem w miejscach zamkniętych
• Fobie socjalne to lęk wyzwalany obecnością innych osób i wystawieniem na ich ocenę. Chory ma świadomość bezsensowności lęku, a to, że nie może nad nim zapanować, jest źródłem złego samopoczucia. Wśród fobii socjalnych najczęstszy jest strach przez zaczerwienieniem się oraz przed publicznym spożywaniem posiłków. Jeśli osoba cierpiąca na nerwicę fobii tłumi lęk pijąc alkohol lub stosując środki uspokajające, może dojść do powstania uzależnienia.
• Nerwica natręctw (zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne) należy do najbardziej uporczywych postaci nerwic. Polega na obsesyjnym myśleniu o różnych zagrożeniach oraz na powtarzaniu pewnych czynności (kompulsji). Najczęściej kompulsje to mycie rąk, liczenie, ustawianie. W wyniku leczenia poprawę uzyskuje się tylko u ok. 25% chorych.
• Nerwica histeryczna cechuje się występowaniem zaburzeń czynnościowych (wymioty, bezgłos, niedowłady, drgawki, zaburzenia czucia), występujących pod wpływem silnego stresu. Pacjent zyskuje zainteresowanie bliskich swoją osobą, współczucie, co odczuwane jest przez niego jako korzyść, ale sprzyja utrzymaniu się objawów.
• Nerwicę hipochondryczną charakteryzuje obsesyjny lęk przed poważną chorobą nadmierne zainteresowanie swoim zdrowiem, obawa płynąca z podejrzenia u siebie jakiegoś schorzenia. Najczęściej dotyka mężczyzn około 30 roku życia i kobiet po 40 roku życia. Mimo częstych wizyt u wielu specjalistów, którzy nie potwierdzają istnienia choroby oraz prawidłowych wyników badań dodatkowych, utrzymuje się przekonanie o niej.
• Nerwica depresyjna jest to przewlekły stan przygnębienia, brak radości życia, zaburzenia apetytu, potencji stałe uczucie zmęczenia, drażliwość.

Chory często obawia się otaczającego świata, którego chaos nasila w nim poczucie lęku.

Leczenie

Lekarze w leczeniu nerwic korzystają z preparatów o działaniu przeciwlękowym i uspokajającym. Jednak powinny być podawane pod ścisłą kontrolą medyczną, gdyż ich zażywanie niesie ze sobą ryzyko powstania tolerancji na preparat (trzeba przyjmować coraz większe dawki leku, by osiągnąć ten sam efekt terapeutyczny), a nawet uzależnienia.
W każdym przypadku wskazane jest unormowanie trybu życia, unikanie nadmiernych wysiłków fizycznych. Częste słuchanie relaksującej muzyki, sięgnięcie po interesującą lekturę pomaga w oderwaniu się od codziennych problemów.
Zalecana jest aktywność ruchowa np. jazda na rowerze, pływanie, spacery. Pomaga to utrzymać dobrą kondycję fizyczną oraz sprzyja zachowaniu równowagi emocjonalnej.

Dietetyka

Niektóre pokarmy mogą nasilać objawy nerwicowe. Dlatego należy unikać, potraw, które wywołują występowanie nieprzyjemnych objawów.
Przeciwwskazane jest picie mocnej kawy, herbaty, alkoholu. Należy unikać spożywania konserw, gdyż zawarte w ściankach puszek aluminium eliminuje z organizmu cynk i magnez.
Powinno się jeść duże ilości owoców i warzyw. Zalecane są pokarmy bogate w cynk i magnez (podroby, otręby, grzyby, drożdże, orzechy, czosnek).

Ziołolecznictwo

Zielarze zalecają zwykle mieszanki zawierające m.in., melisę, miętę, kozłek lekarski, owocostan chmielu, dziurawiec.
Przepis: 40 g kozłka lekarskiego, 20 g ziela krwawnika, 15 g liści melisy, 15 g liści mięty i 10 g koszyczków rumianku wymieszać, 1 łyżkę stołową ziół zalać szklanką wrzącej wody, trzymać pod przykryciem przez 15 minut. Pić 2 razy dziennie po filiżance, na czczo i przed snem.

Homeopatia

Preparaty są zawsze dobierane indywidualnie w zależności od towarzyszących objawów. Spośród wielu z nich, stosowanych w terapii nerwic najczęściej wykorzystuje się Akontum D6, Agentum nitricum D12, Ignasia D12.

Hydroterapia

Zalecane są ciepłe kąpiele (w wodzie o temperaturze 38-40 st. C) z dodatkiem ziół.
Przepis na kąpiel ziołową: 50g kłączy tataraku, 15 g owoców jałowca i 15 g kory wierzby wsypać do 2,5 litra wody, gotować przez 15 minut. Przecedzić i wlać do wanny z ciepłą wodą. Kąpieli zażywać przez 15 minut. Można zastosować naprzemiennie prysznice - ciepłe i zimne.